Gepubliceerd in de Haagsche courant op maandag 12 april 2003
Originele bericht: http://www.ad.nl/archive/?service=archive&articleID=1546399
Copyright © 2003 Haagsche courant

door Maarten Molenaar

Het internet biedt ook de hedendaagse scholier legio mogelijkheden. Op het net staan duizenden literatuurbesprekingen en werkstukken van alle vakken. Vaak wordt zelfs de kwaliteit ervan aangegeven. Even printen en inleveren maar, zo lijkt het. Maar ook docenten zoeken op internet.

De docent als internet-politie. Met de komst van het nieuwe medium is het voor leerlingen wel heel gemakkelijk geworden onder het maken van huiswerk uit te komen. Foto Rob Hofland

DEN HAAG | 'Gefeliciteerd. Vanaf vandaag heb je meer vrije tijd. Vanaf vandaag ben je blij, dat je in de Tweede Fase zit en veel verslagen moet inleveren'.

Scholieren uit de hoogste klassen van havo en vwo worden op deze manier welkom geheten op internetsite www.schooltool.nl, één van de grootste huiswerkzoekmachines van Nederland. Met de komst van internet is het zelf maken van huiswerk voor school in elk geval in theorie overbodig geworden. Via de computer heeft de scholier de beschikking over duizenden kant-en-klare werkstukken en boekverslagen (literatuurbesprekingen).
Ook de antwoorden van opgaven uit veel schoolboeken kunnen in een mum van tijd op het computerscherm worden getoverd. Met dank aan sociale medescholieren, die zo vriendelijk zijn geweest het resultaat van hun noeste arbeid op internet te zetten.

Deze ontwikkeling is niet ongemerkt voorbij gegaan aan leerlingen. Maar ook niet aan docenten. Volgens coördinator A. Tullemans van de hoogste havo-klassen van het Aloysius College in Den Haag is al enkele keren een leerling betrapt na het inleveren van een werkstuk of boekverslag van internet. "We hebben diverse leraren die zeer bedreven zijn in het zoeken op internet. Bij twijfel gaan ze achter de computer zitten en dan komt fraude wel aan het licht."

Zijn collega J. Kik van het Coenecoop College in Waddinxveen heeft niet de illusie, dat alle frauderende leerlingen worden gepakt. Het probleem is volgens hem echter niet zo groot, dat de school docenten als internet-politie laat functioneren.
"Wij hebben voldoende maatregelen getroffen om misbruik van internet te voorkomen. Zo krijgen de leerlingen intensieve begeleiding bij het maken van opdrachten en laten we ze vaak op school werken aan verslagen en scripties. Dan kunnen we toezicht houden op hun werkwijze. Ook proberen we zó origineel te zijn in de opdrachten, dat er op internet geen vergelijkbaar werkstuk is te vinden."

Het Interconfessioneel Makeblijde College (IMC) in Rijswijk zet de leerlingen eveneens vaak op school aan het werk. "Ook waarschuwen we de scholieren geregeld, dat op het inleveren van een werkstuk of verslag van internet een zware sanctie staat. Het kan de leerling een 1 opleveren", verklaart vwo-coördinator L. Weber.

Verleiding

De verleiding is desondanks voor sommige scholieren te groot. Vwo 6-leerling Roeland van Straalen (17) van het Interconfessioneel Makeblijde College geeft ruiterlijk toe, dat hij enkele boekverslagen van internet heeft ingeleverd. "Het bespaart enorm veel tijd. Vroeger werden ook vaak uittreksels van anderen gebruikt, maar dan moest je ze zelf nog overschrijven. De verslagen op internet hoef je alleen even te printen."
De 16-jarige Nicole Haring heeft één keer vanwege tijdgebrek een boekverslag van internet geprint en ingeleverd. "Ik ben gelukkig niet gepakt, maar ik zou het niet zo gauw nog een keer doen."

Virindra Toelaram (19) heeft zich naar eigen zeggen nooit bezondigd aan het misbruik van internet. "Ik maak wel gebruik van de informatie in bestaande werkstukken, maar ik lever zeker geen ongewijzigde versie in. En als ik al delen van teksten overneem, haal ik er in elk geval de moeilijke woorden uit."

Dat laatste is een verstandige zet, want volgens IMC-woordvoerster Weber leidt juist het taalgebruik in een boekverslag of werkstuk soms tot argwaan bij docenten. "Dat gebeurt als er veel woorden in staan die niet aansluiten bij het gangbare taalgebruik van de betreffende leerling."

Toch heeft de school het ook wel eens mis, weet Nicole Haring. "Een docent meende zeker te weten dat een leerling een werkstuk niet zelf had gemaakt, maar dat bleek wel degelijk het geval te zijn."

Coördinator Kik van het Waddinxveense Coenecoop College is niet blij met het aanbod voor scholieren op internet, maar het nieuwe medium is volgens hem zeker niet alleen een plaag voor scholen. "Internet biedt ook veel mogelijkheden. Er is een schat aan informatie over alle mogelijke onderwerpen te vinden. Leerlingen kunnen daardoor veel kennis vergaren."

Pedagoog M. van Os van het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum is het daar volledig mee eens Hij vindt daarom dat scholen internet vooral positief moeten benaderen. Ook als het gaat om de aanwezigheid van bij voorbeeld boekverslagen. "Maak van de nood een deugd en vraag leerlingen drie uittreksels over één boek te printen en die te beoordelen. Daar kunnen ze veel van opsteken, want ze leren vergelijken én beargumenteren", verklaart Van Os.
Leerling kan cijfer al inschatten - als hij of zij tenminste niet wordt betrapt
De service op de internetsite www.scholieren.com gaat wel heel ver. Leerlingen van het voortgezet onderwijs hebben er niet alleen de beschikking over ruim 10.000 werkstukken voor alle vakken en meer dan 20.000 boekverslagen, vaak wordt ook aangegeven wat de kwaliteit is van de bijdragen. Een scholier weet op die manier op welk cijfer hij ongeveer kan rekenen op school. Mits de leerling niet wordt betrapt natuurlijk, want dan valt het resultaat waarschijnlijk aanzienlijk lager uit. Op internet zijn tientallen websites te vinden, die volledig in het teken staan van het aanbieden van werkstukken en boekverslagen. De literatuurbesprekingen en scripties zijn beschikbaar gesteld door scholieren die hun huiswerk wel hebben gedaan.

Leerlingen worden op de websites soms gewaarschuwd voor de risico's van het inleveren van andermans werk, maar vaker wordt scholieren gewezen op het gemak ervan.

De internetbedrijven die zich hebben gespecialiseerd in boekverslagen en werkstukken, bieden hun materiaal gratis aan. Ze halen hun inkomsten uit advertentie-opbrengsten.
Het is niet bekend hoeveel leerlingen materiaal van internet op school inleveren.
Het is wel duidelijk, dat er veel belangstelling is voor de websites met verslagen en werkstukken. De dit jaar opgezette website www.schooltool.nl bij voorbeeld heeft ongeveer 12.000 bezoekers per week. Bij www.scholieren.com gaat het volgens eigen opgave om een veelvoud, maar daar kunnen scholieren ook terecht voor spiektips, films en muziek.

De website www.schooltool.nl is een initiatief van de 19-jarige Edwin van der Pol. De student Technische Natuurkunde aan de Universiteit Twente vermoedt, dat veel scholieren wel eens een boekverslag of werkstuk van internet op school inleveren.
"Elke scholier maakt tijdens de Tweede Fase ongetwijfeld een keer een planningsfout. Voor die ene keer is een verslag downloaden dan een uitkomst", aldus Van der Pol.